Obayashi Corp. – grupa deweloperów, która stoi za budową tokijskiej wieży telewizyjnej “Tokyo Sky Tree” o wysokości 634m. przedstawiła ostatnio projekt co najmniej intrygujący.

Projekt windy.

Konstrukcja głównej linii windy, zbudowanej z włókien nanowęglowych (lub nanowęglanowych), materiału 20-razy wytrzymalszego od stali, osiągałaby wysokość 96,000 km. Napiszę to może jeszcze raz: dziewięćdziesiąt sześć tysięcy kilometrów. Czyli 1/4 odległości Ziemia – Księżyc.

Budowę mają zakończyć do roku 2050.

Podróż windą, która de facto nie wiadomo do czego miałaby prowadzić, trwałaby około tygodnia. Wg rysunków, przedstawionych przez dewelopera, na końcu liny miałoby się znajdować prawdopodobnie coś w rodzaju hotelu, który byłby również przeciwwagą dla całej struktury. W 1/3 wysokości, na 36 tys kilometrów, znajdowałaby się stacja badawcza wraz z laboratoriami.

Winda poruszałaby się za pomocą napędu magnetycznego i jestem bardzo ciekaw, jak to się ma do pierwszej i drugiej prędkości kosmicznej.

Wbrew większości autorów/eseistów bardzo ciekawej publikacji “Coś, które nadchodzi. Architektura XXI wieku”, utopie jak widać mają się doskonale.

Chociaż…

W 1956 roku całkowitą utopią był przedstawiony przez Franka Lloyda Wrighta projekt The Illinois – wysokiego na jedną milę drapacza chmur w Chicago.

W roku 2012, kiedy podziwiamy widoki z Burj Dubai, a jak grzyby po deszczu pojawiają się kolejne zapowiedzi konstrukcji coraz wyższych, wysokość 1600m na którą 50 lat temu odleciał FLW nie jest ani oszałamiająca, ani niewiarygodna. W głowie pojawia się raczej pytanie – kiedy? Oraz – w którym z naftowych emiratów…

A w przypadku “kosmicznej windy” trzeba jeszcze dodać, że deweloper, Obayashi Corp. wybudował tokijską wieżę na wysokość 634 m na terenie niezwykle sejsmicznym, na którym konstrukcja tego typu obiektow jest znacznie bardziej skomplikowana, niż normalnie. Zatem ma jednak pewną wiarygodność.

Jak zwykle – pożyjemy, zobaczymy.

Tekst: Wojciech Jagiełło
Zdjęcia: materiały dewelopera

Niedawno oddana do użytku biblioteka w Stuttgarcie. Zaprojektowana przez koreańskiego architekta Eun Young Yi. Konkurs – 1999, realizacja – 2008-2011. Nie najgorzej.

Interesujące jest przede wszystkim wnętrze i atrium, wypełnione tysiącami książek – elegancki pomysł kolorystyczny.

/wj/

Tekst powstał dzięki pomocy Czekona w tłumaczeniu tekstu z bardzo trudnego języka niemieckiego. Dziękuję

„Im większa różnorodność środowiska pojawiająca się w procesie ewolucyjnym, tym większe szanse, że dana forma życia, zwłaszcza neurologicznie skomplikowana, będzie grała aktywną rolę w samoprzetrwaniu. (…) Koncepcja natury jako kumulatywnej historii coraz bardziej zróżnicowanych poziomów organizacji materii oraz coraz większej podmiotowości jest dla ekologii społecznej podstawą zrozumienia człowieka i miejsca społeczeństwa w ewolucji naturalnej.”

Mooray Bookchin „Przebudowa społeczeństwa”

IBA

Międzynarodowa Wystawa Budownictwa (Internationale Bauausstellung – IBA) była realizacją berlińskiego programu rewitalizacji starej tkanki (Altbau) i budowy nowych mieszkań (Neubau), który przeprowadzono w 1987r. w dzielnicach Berlina Zachodniego: Friedrichstadt, Luisenstadt i Kreuzberg.

Celem wystawy było poszukiwanie nowego śródmieścia, zarówno w sensie urbanistyczno-przestrzennym jak i funkcjonalno-estetycznym. W opozycji do urbanistyki modernistycznej poszukiwano form wielofunkcyjnej zabudowy blokowej, przestrzeni półprywatnych i różnorodności mniejszych jednostek architektonicznych. Cele te jednak złożyły się zaledwie na część sukcesu projektu. Równie ważnym elementem, który zadecydował o rzeczywistym sukcesie, wychodzącym, poza plany, projekty, literaturę tematu i postmodernistyczne manifesty, był żywy opór mieszkańców przed tymi zmianami i strach przed podnoszeniem kosztów utrzymania nowych domów. Ta niechęć mieszkańców do wyrafinowanych intelektualnie koncepcji architektów oraz konfrontacja z nimi doprowadziły do poszukiwania nowych pomysłów i praktycznych rozwiązań. Na drugi plan zeszły więc problemy treści znaczeniowych architektury – jej pluralizm, kontekstualizm czy podwójne kodowanie. „Ów przedłużający się konflikt między władzą a mieszkańcami stał się impulsem do zorganizowania wystawy i rozwiązania problemu rewitalizacji w sposób modelowy.(…) Wprowadzenie do akcji mieszkańców stało się momentem bardzo ważnym, być może nawet przełomowym dla drugiego etapu IBA. W latach 1982/1983 wypracowane zasady partycypacji społecznej zostały oficjalnie włączone do procedur planistycznych. Na potrzeby rewitalizacji utworzono specjalną jednostkę administracyjną STATTBAU, która nadzorowała cały proces z ramienia mieszkańców (1983).”¹

To także dzięki temu oporowi, nieufności i obawom mieszkańców udało się łączyć w jedną całość miasto XIX wieczne, miasto modernistyczne i miasto współczesne, nadając każdemu budynkowi, o ile był możliwy do wykorzystania, taką samą wagę i znaczenie. Doprowadziło to do skrajnych oszczędności w zachowaniu istniejącej tkanki urbanistycznej, oraz rozwiązań technicznych w modernizowaniu i budowie mieszkań. Zachowano więc zarówno ciemne oficyny XIX wieczne jak i modernistyczne bloki, zgęszczając ten układ nową, zrównoważoną zabudową. Okna często były odnawiane a nie wymieniane, wprowadzano instalacje do wtórnego wykorzystania wody, wprowadzano panele słoneczne i poszukiwano metod na oszczędności energii cieplnej i elektrycznej, oszczędności zużycia wody i generowania odpadów, pozostawiano istniejącą zabudowę, odnajdując dla niej nowe, adekwatne funkcje.² Taki tok rozumowania prowadził do oszczędności związanej z recyklingiem budynków i przestrzeni publicznej, różnorodności zabudowy, rozwoju i ochrony „warstw geologicznych” miasta oraz tworzenia nowych znaczeń. Ważna przy tym była idea pielęgnowania zakorzeniania mieszkańców i ciągłości w ramach rozwoju dzielnicy.

Ekologia

Jednym z najbardziej znanych projektów powstałych w ramach IBA był „regał mieszkalany-Wohnregal” zrealizowany w 1986 przy Admiralstraße, zaprojektowany i nadzorowany przez architektów: Petera Stürzebecher, Kjell’a Nylund i Christofa Puttfarken. Ten 7 piętrowy socjalny budynek mieszkalny miał być przede wszystkim ekologiczną alternatywą dla domków jednorodzinnych. Ekologiczną ponieważ zapewniać miał podobny standard mieszkania, oszczędność i bierne zyski energii, elastyczność i rolę mieszkańców w kreacji przestrzeni zewnętrznej i wewnętrznej swojego domu jak i bliskość zieleni.

W przywoływanej wyżej myśli M. Bookchina ewolucja naturalna jawi się jako rozwój „coraz bardziej zróżnicowanych poziomów organizacji materii oraz coraz większej podmiotowości (…) Zamiast adaptacji pojawia się więc kreatywność, a zamiast bezwzględnego działania „praw natury” – większa wolność”. W takim rozumieniu natury, dostrzec można istnienie tendencji prowadzącej do samoświadomości, podmiotowości i wreszcie wolności. W tym sensie myślenie ekologiczne uwzględniać musi zarówno minimalizacje (aż do stanu współpracy) szkodliwego oddziaływania człowieka na środowisko, za pomocą racjonalnych rozwiązań technicznych i systemów zarządzania, jak i wypracowania systemu wolnościowego społeczeństwa, z ideą równości i współuczestnictwa (podmiotowości) każdego z obywateli. Podkreślanie technicznych rozwiązań budownictwa (wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, czy materiałów budowlanych, poszukiwanie oszczędności, recykling materiałów i wody, bierne zyski ciepła) wydaje się, że nie wytacza by nazwać projekt ekologicznym, potrzebny jest jeszcze partycypacyjny aspekt projektu.

Projekt regału mieszkalnego jest takim właśnie, w pełni ekologicznym ze wglądów architektoniczno-technicznych i społecznych, przykładem zabudowy mieszkaniowej. Charakterystycznym dla niego jest rozciągnięcie decyzyjnej roli, a więc podmiotowości mieszkańców na każdy aspekt tworzenia i zarządzania domem. Składają się na to 3 elementy, jak 3 fazy projektu: partycypacja w projektowaniu budynku w ryzyku i kosztach (wspólny projekt), samodzielne kształtowanie wnętrz mieszkań, oraz przynależnej do siebie części elewacji, na zasadzie „szuflad regału” (wspólna budowa) oraz samodzielne zarządzanie budynkiem, poprzez spółdzielnie (wspólne mieszkanie).

Partycypacja

Wypełnianie ekologicznego planu rozpoczęto od założenia w październik 1982 roku spółdzielni „Selbstbaugenossenschaft Berlin e.G.“- podstawy zarówno wspólnego planowania jak i mieszkania.

Spółdzielcza forma wydawała się najodpowiedniejszą dla tego typu inwestycji, zarówno poprzez wspólnotowe, „rewolucyjne” wnoszenie kapitału, równomierne rozłożenie kosztów i ryzyka, rozwiązanie problemów rentowności inwestycji i spekulacji, jak i z powodu charakteru projektu i jego fazy wspólnej budowy. Potwierdza to ankieta z marca 1988 roku; prawie wszyscy przyszli mieszkańcy ocenili swoją możliwość udziału w projekcie jako wystarczającą a po zakończonej fazie planowania wszyscy biorący udział w projekcie byli usatysfakcjonowani.

Taki sposób zarządzania projektem pociągał za sobą także wszystkie wady struktur bez hierarchii i o słabej władzy wspólnoty obcych sobie ludzi. Pomimo powszechnie pozytywnych zdań po zakończeniu procesu projektowania, „dużego zaangażowanie względem grupy użytkowników” i „luźnej i niewymuszonej współpracy”, w trakcie projektu powstał szereg problemów związanych z partycypacja przyszłych mieszkańców.

Jednym z problemów była niewystarczająca ilość dyskusji i niewiedza na temat przepisów spółdzielczych, problemów prawnych i organizacyjnych. Brak doświadczenia i ustaleń dotyczących samodzielnego zarządzania po wykonaniu projektu a także różnice w poglądach na temat przyszłego rozwoju spółdzielni. Projekt okazał się także bardzo wymagający zarówno dla mieszkańców jak i architektów, podnoszono problem czasochłonności (partycypacja w projektowaniu oraz własne wykańczanie swoich mieszkań a także zarządzanie spółdzielnią), problem ryzyka oraz osobistych poświęceń (np. przymus przeprowadzki do Berlina przed wprowadzeniem się na Admiralstr., by wspólnie wykańczać mieszkania). Z tych powodów już w fazie planowania zrezygnowało z udziału w projekcie 19 członków, co zaburzyło stabilność i tak niezbyt silnej grupy.

Równocześnie zarzuty jakie stawiano projektowi przez rezygnujących często miały charakter osobisty i niebyły zbyt poważne, a przynajmniej nie były niedoprzewidzenia. Były to: 1.brak czasu na zdobycie środków do prac budowlanych 2. posiadanie mieszkania i tym samym brak zainteresowania przeprowadzką 3.preferowane stare budownictwo 4.wymóg członkostwa 5.mieszkanie położone na mało atrakcyjnym osiedlu przy Admiralstr. 6.konieczne było szybsze rozwiązanie problemu z mieszkaniem. Problemy te a zwłaszcza czasochłonność, lokalizacja domu, jak i długoterminowe zobowiązania³ podnoszone były także przez pozostałych spółdzielców.

Ostatnimi z problemów, występującym zresztą także przy innych (niespółdzielczych) sposobach realizacji tego typu inwestycji były opóźnienia, problemy z finansowaniem oraz niewielkie zmiany w stosunku do pierwotnego projektu a także problemy związane z biurokracja miejską.

Podnoszone problemy były więc albo nieodłączne od procesu inwestycji budowlanej albo wkodowane w charakter obiektu, będąc relatywnie niewielkim kosztem w stosunku do pozytywnych aspektów partycypacji⁴, kosztem na który nie mogli sobie jednak wszyscy pozwolić, mimo potencjalnych chęci (kwestia czasochłonności czy natychmiastowej potrzeby mieszkania)

O sukcesie tego sposobu budowy i projektowania świadczą odpowiedzi na ankiety, w których wszyscy ankietowani ponownie wzięliby udział w tego typu projekcie.

Szkieletowa konstrukcja regału do mieszkania generuje możliwości partycypacyjne i sama została podporządkowana samorządności mieszkańców. Pomysł uniezależnienia układu pomieszczeń od konstrukcji budynku leżał u podstaw modernizmu, wykorzystywany był bardzo często m.in. przez Le Corbusiera. zwłaszcza w budynkach 1-rodzinnych, jak Villa Savoye. Jednak w projektach modernistycznych ta architektoniczo-konstrukcyjna idea nigdy nie została tak poszerzona i połączona z administracyjno-własnościowym systemem samorządności mieszkańców. W budynku przy Admiralstrasse konstrukcja jest kolejnym, logicznym elementem całościowej partycypacji mieszkańców w każdej fazie tworzenia domu i indywidualizowania ich przestrzeni życiowej.

Taki sposób podejścia do projektu umożliwia podwójna konstrukcja budynku. Konstrukcję pierwotną stanowią prefabrykowane elementy żelbetonowe (wsporniki, nośniki, płyty), które tworzą szkielet na kształt regału. Sztywny szkielet zapewnia nośność konstrukcyjną oraz ochronę przeciwpożarową. Pojedyncza komórka-szuflada otoczona jest płytą żelbetową z góry i z dołu, miedzy którymi powstać mogą mieszkania 2-poziomowe (h.kond.= 5,6 m, h.piętra-2,80 m). Wewnętrzną konstrukcję nośną stanowią słupy a ściany boczne są pełne i stanowią barierę przeciwpożarową.

Ochrona przeciwpożarowa wysunęła się na czoło problemów projektowych, ponieważ uznano, że poszczególne szuflady – mieszkania powinny być kształtowane za pomocą el. drewnianych i drewnopochodnych, ze względu na aspekt ekologiczny (materiał odnawialny, el. łatwo poddające się recyklingowi i wytworzone na zasadach powtórnego użycia (płyty wiórowe), lekkość oraz łatwość obróbki i tradycyjny, rzemieślniczy charakter materiału. Lekkie i łatwe w budowie konstrukcje drewniane (belki, ślepy pułap, wsporniki i ściany szkieletowo-ryglowe dzielące mieszkania (12,5cm) oraz wewnątrz-mieszkaniowe (10cm), drewniana fasada) było najlepszym materiałem do budowy mieszkań przez niedoświadczonych spółdzielców, jednak problem występowania pożaru w 7-piętrowym budownictwie drewnianym w połączeniu z 2-poziomowymi mieszkaniami wymusił dostęp do klatek schodowych na każdym piętrze i jej sporą wielkość.

W kwietniu 1984 wykończono stan surowy budynku. Samodzielne budowanie szuflad przez mieszkańców przypadające na maj 1985 -marzec 1986 niewiele różniło się od budowy własnego domu w technologii lekkiego szkieletu. Mieszkańcy mogli zrealizować przedstawione w zarysie własne wyobrażenia co do mieszkania, kształtując dowolnie jego rzut m.in. dzięki łatwości budowy ścian działowych a także doprowadzeniu wody i kanalizacji w centralnym punkcie mieszkania. Także gniazda, i włączniki światła kształtowane były dowolnie. Problemów nie powodowały także wewnątrz-mieszkaniowe schody, prefabrykowane i dostarczane w całości z przytwierdzonymi stopniami i przymocowaną balustradą.

Pomimo względnie prostej technologii nie uniknięto błędów, wynikających z niedoświadczenia mieszkańców, co było przywoływane jako jeden z problemów powstających przy tego typu projektach.

Technika

Budynek planowany był w technologii pasywnej, co zapewnić miało oszczędności w zużyciu energii i produkcji pyłów. Planowano ocieplenie o grubości 20 cm jednak z uwagi na koszty możliwe było jedynie ocieplenie na grubość 12 cm, które dziś nie spełnia norm energetycznych. Z tych powodów zaprojektowano także grzejniki w pobliżu ciężkich el. nośnych, by kumulowały ciepło i zielony płaski dach -ogród by to ciepło zatrzymywał w zimie i chronił od przegrzania ostatnich pięter latem.

Elementem charakterystycznym są także rusztowania stojące przy elewacji i od podwórza. Jest to konstrukcja nośna balkonów, ale także element zacieniający latem i element, który umożliwia rozbudowę mieszkania, przede wszystkim pod ogród zimowy co umożliwia uzyskanie biernych zysków ciepła. Elewacja ta pomyślana była także jako pergola pod wyrastająca z balkonów zieleń, stając się kolejną przestrzenią biologicznie czynną, dotleniając i uatrakcyjniając miasto. Zasięg zieleni został jednak ograniczony ze względów p.pożarowych.

Wszystkie te pomysły na wykorzystanie rusztowania na celu miały minimalizowanie szkodliwego wpływu budynku na środowisko i indywidualizacje elewacji.

Proekologicznym aspektem projektu jest także duża ilość powierzchni biologicznie czynnej, zarówno na podwórzu jak i na dachu. Na dachu planowano ogólnodostępny ogród z widokiem na Berlin i szklarnią lub świetlicą. Z powodów finansowych oraz organizacyjnych samych mieszkańców nie powstała szklarnia a świetlica jest rzadko wykorzystywana. Kolejnym ciekawym, choć znów niezrealizowanym pomysłem było połączenie podwórek pobliskich kamienic w celu stworzenia wewnętrznego parku z miejscami parkingowymi i placem zabaw. Brak tej przestrzeni, zwłaszcza miejsca zabaw jest poważnym niedociągnięciem realizacyjnym projektu.

System

Idee partycypacji powstały na długo przed powstaniem regału mieszkalnego, rozprzestrzeniły się wraz z rewoltą lat 60/70 i stały się akceptowane przez władze państw zachodnich. Idea konstrukcji szkieletowej w budynkach mieszkalnych jest tak stara jak budownictwo drewniane, a powróciła wraz z modernizmem lat dwudziestych. Z kolei spółdzielczość w jej dzisiejszych zasadach powstała w połowie XIX w. Co więc ciekawego charakteryzuje ten obiekt? Czym wyróżnia się ta w sumie banalnie prosta konstrukcja i idea komórek mieszkalnych?

Najciekawszym elementem projektu jest jego konsekwencja. Konsekwentne tworzenie systemu samorządności mieszkańców, w fazie projektowej, budowlanej i użytkowej, odzyskanie maksymalnej ilości władzy w formie partycypacji, indywidualnej budowy i spółdzielczego zarządzania. Oddanie władzy mieszkańcom w każdej z 3 faz nie łączyło się z żadnymi poważniejszymi problemami, nie rzutowało na jakoś estetyczną, techniczną ani funkcjonalną projektu. Nie uniknięto błędów i opóźnień, jednak była to niewielka cena w stosunku do radości i racjonalności tworzenia własnego domu. Konsekwentnym było także ekologiczne myślenie o mieście, dzielnicy i bloku. Próby łączenia podwórek, technologie oszczędzające energię i zwiększające ilość zieleni, wszytko to wraz z podmiotowym traktowaniem mieszkańca daje obraz projektu w pełni ekologicznego.

Tekst: Mateusz Gierszon

Źródło zdjęć: http://www.a.tu-berlin.de/

Artykuł pochodzi z bloga autora: Anarchitektura

…..

1. Alina Drapella-Hermansdorfer, Zielone osie i zielone pierścienie Berlina, Teka Kom. Arch. Urb. Stud. Krajobr. – OL PAN, 2005

2. Leszek Świątek i Jerzy Charytonowicz, Recykling przestrzeni Cz. II, Recykling 7/2004

3. Procentowe zestawienie czynników ocenionych przez mieszkańców negatywnie (ankieta marzec 1985) długoterminowe zobowiązanie -35,7%, duży nakład czasu (planowanie oraz rozbudowa) – 35,7%, położenie mieszkań w dzielnicy Kreuzberg – 28,6%, przynależność do spółdzielni – 14,3%

4. Indywidualizacja elewacji i mieszkań, władza wyboru i propozycji rozwiązań, adekwatność do potrzeb mieszkańców, oszczędność, wspólnotowość, potencjalnie silny związek z mieszkaniem, projektem, potencjalnie związek z sąsiadami np. mit budowniczych i wiele innych.

Materiały na temat IBA i Wohnregal dostępne w oryginale tutaj a ich tłumaczenie (niepełne) tutaj

W Japonii jest 864 (2005 r.) muzeów, z czego około połowa to muzea sztuki współczesnej. Do lat 90-tych budynki muzealne budowano z boków betonu i stali o potężnych murach i sztucznym oświetleniu wewnątrz. Przełom przyniósł rok 2004, kiedy otwarto 21st Century Musuem of Contemporary Art w Kanazawie projektu Kazuyo Sejimy oraz Ryue Nishizawy współpracujących razem pod nazwą SANAA (akronim od Sejima and Nishizawa Associated architects).

Projekt Muzeum w Kanazawie został nagrodzony Złotym Lwem na 9. Biennale Architektury. Jest to jednopiętrowy budynek na planie koła, w którym ściany zewnętrzne zbudowane są ze szkła, co sprawia wrażenie niebywałej lekkości i jednocześnie zmienia dychotomię pojęcia wnętrze-zewnętrze, gdzie to co na zewnątrz staje się częścią tego, co wewnątrz i na odwrót. Ta nowa gramatyka stanie się elementem rozpoznawczym SANNA, która zrewolucjonizuje architekturę muzealną najpierw w Japonii, a wkrótce też w Europie wraz z planowanym otwarciem muzeum Louvre-Lens we Francji.

Inną cechą charakterystyczną duetu zwłaszcza w ostatnich projektach staną się krzywizny. Mimo tego trudno zaliczyć ich do grona architektów postmodernistycznych. Zamiłowanie do linii krzywych widać zwłaszcza w projektach solowych Ryue Nishizawy takich jak Teshima Museum of Art., architekturze stworzonej do ekspozycji efemerycznych prac japońskiej artystki Naito Rei. Nishizawa i tu próbuje przedefiniować pojęcie wnętrze-zewnętrze, otwarte-zamknięte. Budynek muzeum to rzeźba przypominająca kroplę z dwoma otwartymi okulusami pozwalającymi na to, żeby świat zewnętrzny przenikał do wewnątrz.

W rozmowie ze współkuratorką wystawy „Architectural environments for tomorrow”, którą do końca stycznia można oglądać w Museum of Contemporary Art. Tokyo, Ryue Nishizawa wyznaje, że dąży do tego, aby ludzie mogli zrozumieć architekturę budynku, w którym się znajdują w niespełna 10 minut. Udało mu się z pewnością tego dokonać w niedawno otwartym (10/2010) muzeum w Karuizawie. Jest to 1500 metrów kwadratowych podłogi z białego betonu, która tak dalece imituje ukształtowanie terenu, że równie dobrze mogłaby być zrobiona z satyny. Dach unosi się nad podłogą niczym magiczny dywan wsparty na kurtynie ze szkła przez którą wnika do wnętrza naturalne światło. Prac wiszących na wewnętrznych ścianach struktury chronią filtry UV, którymi pokryte są szyby. Wszystkie te zabiegi sprawiły, że muzeum należy do nielicznych, w których wykorzystano naturalne oświetlenie i gdzie cała struktura jest tak częścią górzystego krajobrazu jak i tkanki miejskiej.

W 2010 roku SANAA została przyznana nagroda Pritzkera za „zwodniczo prostą” architekturę.

Tekst: Monika Rendzner

Zdjęcia: Marcin Kwietowicz, Aureliusz Kowalczyk

…..

Więcej zdjęć:

Zdjęcia 21st Century Museum of Contemporary Art w Kanazawie

Zdjęcia Teshima Museum of Art

Zdjęcia Hiroshi Senju Museum w Karuizawie
…..

Zdjęcia Aureliusza Kowalczyka budynku 21st Century Musuem of Contemporary Art w Kanazawie projektu Kazuyo Sejimy oraz Ryue Nishizawy współpracujących razem pod nazwą SANAA. Zalącznik do artykułu “Jak SANAA zrewolucjonizowała architekturę muzealną w Japonii” Moniki Rendzner.

Zdjęcia: Aureliusz Kowalczyk

…..
Tekst “Jak SANAA zrewolucjonizowała architekturę muzealną w Japonii”.

Zdjęcia Teshima Museum of Art

Zdjęcia Hiroshi Senju Museum w Karuizawie
…..

Zdjęcia Marcina Kwietowicza budynku Teshima Museum of Art projektu Ryue Nishizawy. Załącznik do artykułu “Jak SANAA zrewolucjonizowała architekturę muzealną w Japonii” Moniki Rendzner.

Zdjęcia: Marcin Kwietowicz

…..
Tekst “Jak SANAA zrewolucjonizowała architekturę muzealną w Japonii”.

Zdjęcia 21st Century Museum of Contemporary Art w Kanazawie

Zdjęcia Hiroshi Senju Museum w Karuizawie

…..

Zdjęcia Marcina Kwietowicza budynku Hiroshi Senju Musuem w Karuizawie projektu Ryue Nishizawy. Załącznik do artykułu “Jak SANAA zrewolucjonizowała architekturę muzealną w Japonii” Moniki Rendzner.

 
Zdjęcia: Marcin Kwietowicz

…..
Tekst “Jak SANAA zrewolucjonizowała architekturę muzealną w Japonii”.

Zdjęcia Teshima Museum of Art

Zdjęcia 21st Century Museum of Contemporary Art w Kanazawie
…..

“Na razie nic mu nie przecieka – a to największe osiągnięcie architektury”.
- Santiago Cirugeda

Grupa Recetas Urbanas (recepta/przepis na miasto), której założycielem i twarzą jest, cytowany wyżej i przebywający niedawno we Wrocławiu na Europejskim Kongresie Kultury Santiago Cirugeda, jest prawdziwym wyrzutem władz miejskich Sewilli, żywiącym się wszelkimi patologiami europejskiego miasta, żywiącym się tym co z tych patologii upichci.

Na swoich stronach aktywiści przedstawiają recepty, przepisy na miasto tzn. sposób budowy, urządzenia, tworzenia miejsca do mieszkania. Bo tym, a nie globalnym węzłem przepływu kapitału, miejscem tworzenia idei i postępu, urzeczywistniania utopii czy antyutopii, p r z e d e w s z y s t k i m jest miasto. Przypomniana wyżej wypowiedź architekta zdaje się wskazywać, że w czasach z jednej strony barokowego przepychu, z drugiej braku podstawowych dóbr, należy wracać do takich podstawowych definicji. To samo mówi dziś Zumthor, to samo na początku dwudziestego wieku powtarzali moderniści: nie potrzeba nam eklektycznych pałaców – potrzeba nam tanich mieszkań. Dziś, sto lat później powtarzamy: nie trzeba nam dekonstrukcyjnych centrów konferencyjnych, trzeba nam tanich mieszkań.

Cirugeda: „Sytuacja w mieście nie poprawi się dzięki Muzeum Guggenheima”

Na swoich stronach architekci przedstawiają projekty jako przepisy, w sensie kucharskim, tzn. najpierw podają składniki-proces administracyjny, potem opis problemu na jaki zwraca uwagę projekt – opis potrawy. Później jest krok po kroku, co dodać, gdzie pomazać farbą, a gdzie zanieść podanie, kiedy postawić rusztowanie a kiedy dodać soli i wreszcie zdjęcia dania – opis społecznego celu przedsięwzięcia. Tak opisany jest sztandarowy pomysł grupy – mieszkania na rusztowaniach. Taki dom w 1997, jeszcze jako student, postawił sobie sam Cirugeda, a przepis, czy recepta na brak tymczasowego miejsca zamieszkania dostępna na stronie odpowiada jego doświadczeniu. Rusztowanie stanęło, po tym jak na fasadzie budynku wymalowano sprejem inicjały S.C., następnie Cirugeda wystąpił o pozwolenie na postawieni rusztowania w celu zamalowania szpecących zabytek napisów (mógł to zrobić mimo, że nie był właścicielem obiektu) i zamieszkał na rusztowaniu do czasu, aż musiał je rozebrać. Przeszedł przez cały proces administracyjny i nie złamał żadnego przepisu.

Oprócz przywoływanego chyba w każdym projekcie Recetas Urbanas braku tanich mieszkań architekt zwraca tutaj uwagę na trudności, z jakimi mierzą się ubożsi mieszkańcy zabytkowych budynków w centrum w związku z ochroną konserwatorską i potrzebą ogromnych nakładów związanych z jakąkolwiek przebudową. Architekt podkreśla także (również, ze względów prawnych) na odwracalność takiej ingerencji w zabytkowy budynek.

Drugim ważnym projektem jest dom na dachu. Jest to inwestycja możliwa do przeprowadzenia w zgodzie z prawem, jednak możliwe są odmowy, zwłaszcza w zabytkowych częściach miasta (architekt nazywa regulacje prawne dotyczące konserwacji budynków i krajobrazu miejskiego paraliżem środowiska miejskiego i przetwarzaniem miasta w park tematyczny). Na okoliczność urzędniczej odmowy powstał przepis na La casa de Pepe – nielegalny dom na dachu. Przepis daje rady jak cicho, dyskretnie zbudować mało rzucający się w oczy dom na dachu. Przepis jest naprawdę dokładny i obejmuje np. propozycję podpięcia się kanalizacją sanitarną domku pod wpust dachowy, a więc do kanalizacji deszczowej (pomysł przy większej skali nie do obronienia). Dyskretna budowa domu jest możliwa przede wszystkim dzięki zmowie milczenia legalnych lokatorów, którym nowi mieszkańcy płacą czynsz.

Projekt ma na celu ma zwrócenie uwagi na brak tanich mieszkań i na to, że prawo do dachu nad głową jest bardziej podstawowe niż obowiązki administracyjne, założeniem było także stworzenia bodźca do dyskusji nad ramami ochrony konserwatorskiej centrów miast. W tym celu po zakończeniu prac architekci i domownicy złożyli na siebie skargę, pokazując proces budowy jednak w taki sposób, by nie można było rozpoznać umiejscowienia budynku i pracowników. Te same materiały wysłane zostały do prasy. Architekci tłumaczyli także wybranie zabytkowej lokalizacji, tym, że lokatorzy nielegalnego budynku urodzili się w tej części Sewilli a problem z zamieszkaniem w miejscu urodzenia utożsamiali z procesami gentryfikacji.

Większość projektów wiąże się z niezwykłym podejściem do prawa i procedury administracyjnej, jednak nie dochodzi do złamania prawa, a jedynie – i to rzadko – do niedopełnienia procedury administracyjnej (przypomina się walka Waldemara Deski). W większości przypadków jest to działanie w lukach prawnych, wykorzystywania przepisów inaczej niż w intencji prawodawców. Jest to więc działania zupełnie w ramach systemu, jednak wirusy działają także w jego ramach.

Cirugeda zna prawo bardzo dobrze, po to aby wybierać drogi obok niego, sam powtarza: „nie popełniamy nigdy przestępstw, co najwyżej administracyjne nieprawidłowości, i to dla pożytku społecznego, bez korzyści ekonomicznych.” W swoich receptach współpracowników, ewentualnych użytkowników przepisów nazywa obywatelami, nawołując do znajomości prawa, do obrony narzędziami, które dostajemy.

Jednak hiszpańska grupa doskonale zna pojęcie obywatelskiego oporu i potrafi swoje projekty przedstawić jako narzędzie takiej działalności: „”Tick” (konstrukcja mocowana do drzewa, tworząca schronienie dla jednej osoby, zaprojektowana na okoliczność protestów i okupacyjnej ochrony drzew przed wycinką w jednej z dzielnic Sewilli) można odczytywać jako element architektoniczny miejskiej partyzantki, przeznaczony do długotrwałego pokojowego oporu. Jego łatwa instalacja pozwala na bardzo szybko kolonizację obszarów miejskich, podczas gdy konstrukcja zapewnia komfort umożliwiający dłuższą okupację. Chroni swoją powłoką, eliminuje możliwość gwałtownej eksmisji (gumowymi kulami, armatkami wodnymi), w ten sposób nakłania strony do dialogu.”

Na swoich stronach architekt przedstawia przepisy na zmiany, składniki, przyprawy i sposób przyrządzania, mieszania, fermentu, bo tak należy rozumieć akcje typu domy wijące się po ścianach budynku, czy te na dachach, których istnienie zależy jedynie od dyskrecji sąsiadów, nie są to przecież rozwiązania, z czego zdają sobie sprawę autorzy i to cieszy. Widzą wielki potencjał mobilnej i tymczasowej architektury, zastrzegając, że „tymczasowość i ‘rozkładalność’ to nie kaprys, to metoda, która zapewnia szerszy wachlarz prawnych możliwości. Problemem mieszkalnictwa powinno się zająć państwo, a ponieważ tego nie robi, proponujemy rozwiązanie na jakiś czas.(…) Darmowe budki telefoniczne, parkingi rowerowe, ławki – to projekty, które nie zmienią planów urbanistycznych ani polityki, ale konkretny moment tak.” Jednak Santiago Cirugeda wraz z towarzyszami ma pełną świadomość, że to za mało, że to przepis na torcik a nie obiad dla wielu, dlatego wraz z prawnikami, urbanistami, squattersami pracuje nad poszukiwaniem bardziej masowych, i systemowych rozwiązań. Nie wiadomo jeszcze jakie będą tego skutki, czy będzie miało to siłę przywoływanego modernizmu. Póki co jest to krzyk. Krzyk trzydziestolatków, młodych małżeństw, mieszkających z rodzicami. Jednak robi się on co raz głośniejszy i co raz to z innej strony.

…..
Cytaty pochodzą z artykułu pt. „Własny kąt na rusztowaniu” Aleksandry Lipczak

…..
Tekst: Mateusz Gierszon
Artykuł pochodzi z bloga autora: Anarchitektura
Zdjęcia: www.recetasurbanas.net

W nawiązaniu do dzisiejszego święta, chciałem przypomnieć trzy projekty mające związek z przestrzeniami sakralnymi.

Pierwszy z nich to ciekawy projekt czeskiego Studia Qubus – czyli projektantów Jakuba Berdycha i Maxima Velcovskiego. Projekt wnętrza barokowego kościoła św. Bartłomieja w miasteczku Chodowice.

Wnętrze kościoła zostało praktycznie pozbawione wszelkich dekoracyjnych elementów – na ścianach pozostawiono jedynie fragmenty malowideł, tak, aby ukazać historię ich powstawania. W tak oczyszczonej nawie, projektanci ustawili dwie formacje legendarnych krzeseł zaprojektowanych przez Vernera Pantona, jednak każde z nich ma dodany przez designerów z Qubusa znaczek krzyża. Wrażenie jest piorunujące.

Całość jest ustawiona na wielu nachodzących na siebie perskich dywanach – co jest ewidentnym nawiązaniem do wnętrz islamskich meczetów i stanowi bardzo interesujący dialog ‚ekumeniczny‘. Od góry zamykają kompozycję zdobne, kryształowe żyrandole – samotne i bardzo przez to wyeksponowane jako źródła ‚światła‘.

Można ten projekt uznać za faktyczną realizację postulatu zmiany języka w obszarze religii. Obszarze na wskroś tradycyjnym. Zmiana ta jest niezwykle cenna – bowiem jedną z przyczyn laicyzacji nowoczesnych społeczeństw jest, jak sądzę, zerwanie komunikacji pomiędzy Kościołem a wiernymi. Te dwie grupy, a dotyczy to szczególnie młodszych pokoleń, nie mają szansy nie tyle się porozumieć, co przede wszystkim – zrozumieć na poziomie podstawowych przekazów. Odrzucenie jest więc naturalną konsekwencją.

Myślę, że również w tym zakresie projekt studia Qubus jest niezwykle barokowy.

Należy się zastanowić – kiedy tego typu realizacja będzie możliwa w Polsce? Chodowice, na domiar wszystkiego, to wioska licząca 217 domów…

…
Strona projektantów: Studio Qubus
Fotografie: Studio Qubus
…
Dwa inne ciekawe projekty współczesnych kościołów:

Kościół Św. Henryka w Turku, Finlandia
Kościół Dominikanów w Maastricht, Holandia
…
/wj/

Jeżeli chodzi o „rewitalizację“ przestrzeni sakralnych – na pewno jedna z najbardziej spektakularnych realizacji ostatnich lat. W dawnym budynku kościelnym Dominikanów w holenderskim Maastricht powstała księgarnia.

Trzeba przyznać, że autorzy – pracownia Merkx + Girod Architecten – podeszli do tematu z klasą, starając się w dawnej świątyni stworzyć nową – świątynię książki, nauki czy też wiedzy. Ta ‚księgarnia‘, przynajmniej w części nawy głównej, wypełnionej nowoczesnym gigantycznym dwupiętrowym meblem z czarnej stali, przypomina bardziej bibliotekę uniwersytecką. Miejsce, gdzie skupienie, cisza i dostojeństwo są naturalnym elementem. To prawdopodobnie dobry trop. Podobnie dobrym tropem była jak najmniejsza ingerencja w samą strukturę budynku – jest on tylko ‚wypełniony‘ nową, komercyjną funkcją.

Koncepcja podążania i reinterpretowania pierwotnego znaczenia budynku załamuje się w zasadzie tylko w obrębie prezbiterium, gdzie instalacja kawiarni, a szczególnie stołu w kształcie krzyża ma ewidentny wydźwięk ironiczny (dla bardziej wrażliwych może się to nawet wydawć prześmiewcze) jakkolwiek by nie była zgrabna estetycznie.

Oczywiście – całość realizacji ma wydźwięk symboliczny i w tym zakresie skojarzenia nasuwają się same. Przeniesienie funkcji jest jawnym, bardzo mocno podkreślonym odbiciem zmian zachodzących w zlaicyzowanym społeczeństwie. Nie mam tu zamiaaru tego wartościować – myślę, że sam wybór nowej funkcji był całkiem mądrym pomysłem. Mogła tam przecież powstać dyskoteka lub klub nocny. Nie sądzę, żeby kogokolwiek to nawet zdziwiło.

I chociaż wszystko jest w zasadzie w porządku – patrząc na fotografie mam nieodparte wrażenie, że nowa funkcja działa – w swojej estetycznej formie, a jednak budynek kościoła nie zatracił pierwotnego, przypisanego mu przez dawnych twórców charakteru i ducha. Stoi niejako osobno, ponad, niezależny, mówiąc – i tak nic mi nie zrobicie.

…
Strona projektantów: Markx + Girod Architecten
Fotografie: Roos Aldershoff
…
Dwa inne projekty współczesnych kościołów:

Kościół Św. Bartłomieja w Chodowicach, Czechy
Kościół Św. Henryka w Turku, Finlandia
…
/wj/

Prostota i bezpretensjonalność oraz oszczędne i przemyślane użycie materiałów charakteryzuje budynek Kaplicy Św. Henryka w fińskim Turku. Budynek w kształcie łodzi lub też symbolu ryby – jak widzą to niektórzy, został zaprojektowany przez architektów: Mattiego Sanaksenaho, Pirjo Sanaksenaho i Enrico Garbina.

Zewnętrzną pokrywę stanowi blacha miedziana, wnętrze natomiast jest wykonane wyłącznie z drewna, co oczywiście nie dziwi. Budynek jest jedną wielką grą motywami świetlnymi, co spełnia doskonale rolę regulatora nastroju.

Budynek ten jest podobno drugim pod względem odwiedzin obiektem sakralnym w Finlandii, co jest przytaczane jako przykład wpływu znaczenia dobrej architektury na odbiór i działalność wszelkiego typu budynków.

…
Fotografie: Jussi Tiainen, Nicole Li
…
Dwa inne ciekawe projekty współczesnych kościołów:

Kościół Św. Bartłomieja w Chodowicach, Czechy
Kościół Dominikanów w Maastricht, Holandia
…
/wj/

Projektanci ursynowskich szkół rozwinęli wizje na pięć z plusem, wykonawcy – za realizację zasłużyli na pałę i uwagę w dzienniczku. Ale pewnie i tak by się nią nie przejęli. Szkoda, bo gdyby zrealizowali wizje architektów – i to architektów życia, a nie budowli – mielibyśmy tu taki eksperyment edukacyjny, o jakim nie marzył nawet minister Giertych.

Głównym założeniem było otwarcie szkoły. Rankiem uczyła dzieci, a po południu zapewniała im opiekę i rozwój zainteresowań. Szkolne biblioteki, świetlice, pracownie techniczne, sale gimnastyczne, baseny a nawet stołówki otwierały się na osiedle. Plan był prosty. Rodzice po pracy po południu wpadają po dziecko, jedzą razem obiad w stołówce a potem mogą rozwijać swoje hobby ucząc się przez zabawę. Budynek szkolny (poza klasami) staje się ogólnodostępnym domem kultury. To dlatego w okolicach szkoły 309 na Koncertowej wybudowano (nigdy nie włączone) fontanny, dlatego biblioteki i stołówki mają (od zawsze zamknięte) bezpośrednie wyjścia na zewnątrz, podobnie jak szkolne forum – miejsce planowanej integracji międzypokoleniowej, taki lokalny ryneczek pod dachem. Zmiana funkcji szkoły łączyła się ze zmianą filozofii edukacji.

Wizualizacja wejścia do nigdy nie zbudowanej Szkoły Elementarnej przy Końskim Jarze 5. Widok od strony dolnego wejścia od Kopy Cwila.

Przekrój przez budynek typowej Szkoły Elementarnej. Po lewej forum, po prawej wejście do klas. Na wprost główny, ogólnodostępny korytarz. Tak wyglądają szkoły przy Koncertowej i Dembowskiego.

Na Ursynowie przewidziano podział edukacji podstawowej na elementarną i właściwą podstawową. Elementarna (klasy 1-3) miała się toczyć w kameralnych szkołach połączonych z przedszkolami, gdzie maluchy nie musiałyby się bać starszych dzieciaków i gładko przechodziły z dzieciństwa w wiek wczesno młodzieńczy. Ten plan prawie udało się zrealizować. Na Ursynowie Północnym projektanci narysowali siedem Szkół Elementarnych: Koncertowa 8 (jest), Koński Jar 5 (szkoły nie zbudowano, ale na pamiątkę pozostał wolny numer domu i do dziś piątki przy tej ulicy nie ma), Puszczyka 6 (jest), Dembowskiego 9 (jest), ZWM 10 (powstała w latach ’80), Wokalna 1 (również). Na Ursynowie Południowym także planowano siedem szkół elementarnych, zbudowano pięć. Nie powstała szkoła przy Miklaszewskiego 7 a ta przy Grzegorzewskiej 10 w końcu wyrosła jako placówka Przymierza Rodzin.

W czwartej klasie dziecko miało przechodzić do nieco większej podstawowej szkoły powszechnej. I tu dopiero zaczął się dramat. W północnej części Ursynowa zaplanowano cztery szkoły: przy Koncertowej 4 (powstała – choć nie od razu – jako nr 309), przy Dembowskiego 1 (nr 305); druga połowa została na papierze (Puszczyka 16, Stokłosy 5 – po latach zbudowano tu prywatną uczelnię). Ursynów Południowy potrzebował trzech dużych szkół, powstała tylko jedna – przy Hirszfelda. Na pustej działce pod bliźniaczą placówkę przy Grzegorzewskiej 12 po latach wyrosła Rezydencja Renoir a na zarezerwowanej pod trzecią szkołę działce na rogu Nowoursynowskiej i Nugat – osiedle Zielony Nugat.

Przekroje przez Szkołę Podstawową. Pomysł na rozsuwane ścianki powiększające klasy oraz nietypową obudowę pionu. Niżej przekrój przez SP 309. Po lewej szatnie a nad nimi - pracownie, po prawej - klasy. Jednym z niewielu zrealizowanych pomysłów były też uchylne okna, które zapobiegały wypadnięciu.

Wizualizacja tylnej części Szkoły Podstawowej. Kaskadowe murki - podobne zbudowano w okolicach SP 309 - służą rekreacji albo letniej nauce.

Na absolwentów podstawówek czekać miała szkoła ponadpowszechna zaplanowana trochę na południe od kościoła pw. Wniebowstąpienia Pańskiego przy KEN. W szkole przewidziano kształcenie w profilu technicznym. Szkoła-moloch miała stać frontem do mieszkańca i służyć także jako zakład prostych napraw. Jej baseny, sale widowiskowe i zaplecze sportowe miały być ogólnodostępne. A licea? Dla humanistów miejsca tu nie było. Bo przecież humanista spełniał się w innej służbie – na niego czekała Szkoła Aktywu Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej pięknie położona między Nowoursynowską (Kiedacza) a Skarpą. Obok planowano urządzić Międzyszkolny Ośrodek Sportowy. Ponadpodstawową edukację pochłonął jednak kryzys gospodarczy i wszystkie te szkoły zostały na papierze.

To nie stacja kosmiczna, tylko poziom pracowni Szkoły Ponadpowszechnej.

Punkt usług dla ludności - drobne naprawy wykonują uczniowie szkoły technicznej.

Skoro zbudowano tylko 50% planu edukacyjnego, ambicje wzięły w łeb. Zamiast wyszukanych bibliotek, centrów oświatowych i innych fanaberii, upchnięto dodatkowe klasy. Po południu szkoły – zamiast oferować edukację dodatkową – przyjmowały drugą zmianę dzieciarni. Miejsca i tak było za mało, więc połowę ursynowskich dzieci trzeba było wozić autobusami po okolicy (patrz: Szkolny). Oceniając rezultaty walki na froncie oświatowym, władze nieco skorygowały plany architektów społecznych i na Natolinie z ambitnego eksperymentu zrezygnowano. Zresztą o czym tu mówić – kiedy oddawano pierwsze budynki Natolina, nie było tam żadnej szkoły. Szkoły wybudowane według koncepcji „otwartych” nigdy też się nie otworzyły. Wręcz przeciwnie. Przewidziane fontanny i ogrody zasypano i ogrodzono, drzwi do bibliotek i stołówek zaryglowano, a w końcu całe tereny szkolne opasały płoty. Wstęp wzbroniony. Dziś to może wydawać się i słuszne, ale w 1974 o dilerach naprawdę nikt nie słyszał, a o wizjach otwartego społeczeństwa przyszłości – owszem.

Autor: Maciej Mazur
Projekty pochodzą z miesięcznika “Architektura” z 1975 roku. Materiały dostarczył Adam Kluczek.

Artykuł pochodzi z witryny www.ursynow.org.pl

Przeczytałem dziś w Gazecie Wyborczej następujący artykuł (fragment poniżej):

“Mc Donald’s powstał wewnątrz hipermarketu Carrefour w centrum handlowym Arkadia.
Ten nietypowy Mc Donald’s czynny jest przez cały tydzień, od poniedziałku do soboty w godzinach od 8:30 do 23:00, a w niedzielę od 9:00 do 22:00. Położenie wewnątrz Carrefoura mam ułatwić życie klientom hipermakletu. Chodzi o to, żeby mogli przekąsić coś nie przerywając sobie robienia zakupów.”

Całość artykułu na gazeta.pl

Prawdę mówiąc przeczytałem ten krótki tekst z prawdziwym zainteresowaniem. Fakt zagnieżdżenia McDonalda w przestrzeni hipermarketu wydaje mi się co najmniej symboliczny. Być może przesadzam – nie jestem socjologiem ani teoretykiem, ale wydaje mi się, że to kolejny krok – po powstaniu centrów handlowych – integrujący funkcje handlowo-usługowe na jeszcze głębszym poziomie. Poziomie bezceremonialnym :)

Centra handlowe w pewnym sensie odwzorowywały fragmenty tkanki miejskiej z jej funkcjami handlowymi. Wewnątrz CH mamy ulice, skwery, skrzyżowania, place. Często mają one nazwy, chociaż jest to raczej kolejny poziom dekoracji, używanie ich nie weszło bowiem do codziennej praktyki. Pojawienie się Mc Donalda wewnątrz sklepu, który znajduje się wewnątrz galerii handlowej pozwala jednak myśleć o nowych perspektywach koncentracji funkcji, jak również – w dłuższym okresie – do znaczących zmian w funkcjonowaniu samych centrow handlowych.

Co ciekawe w przypadku McDonalda i Carrefoura – to że fakt znalezienia się jednego w drugim jest niewątpliwie najbardziej spektakularną (komercyjnie) odpowiedzią na rzeczywiste zapotrzebowanie i problem wynikający z rozrastania się sklepów – już nie tylko centrów handlowych, ale pojedyńczych sklepów w ich obrębie. Do tej pory zjawisko to znaliśmy np z Ikei, ale zostało mu tam nadane pewne znaczenie kulturowe (smak Szwecji, szwedzka kuchnia), które – również poprzez akcentowanie rodzinnego charakteru miejsca – skutecznie przykrywało czytelność podstawowej funkcji, jaką było i jest możliwe wydłużenie czasu spędzanego w sklepie przez konsumentów. W przypadku Carrefoura i McDonalda tej przykrywki brakuje, bo image obydwu sieci nie pozwala na to – zatem twórcom tego przedsięwzięcia pozostała szczerość: posiłek ma pozwolić klientom na chwilę odpoczynku i nabranie sił przed dalszymi zakupami.

Nie jestem pewien, ale wydaje mi się, że proces mieszania się funkcji w obrębie CH będzie postępował, a wraz z rozwojem i upowszechnieniem się technik elektronicznych płatności proces ten polegał będzie przede wszystkim na innym umiejscowieniu kas (jeden zunifikowany system przy wejściu/wjeździe do CH, dalej już zupełna swoboda przepływu ludzi i towarów) czy też innego typu punktów płatności i kontroli konsumentów. Tak czy inaczej – ta przestrzeń będzie się zmieniać.

Wojtek Jagiełło

Artykuł w Gazecie Wyborczej: tutaj

PS: Jestem bardzo ciekaw, co myślicie na ten temat.

Z pomocą tekstu Kasi Jackowskiej chciałem powrócić na chwilę do tematu stadionów i przygotowań do Euro 2012. Z zazdrością przeczytałem o nienerwowych przygotowaniach do Euro 2008 w Szwajcarii, a przede wszystkim – o rozsądku bijącym z opisywanego zakresu prac. Zero gigantomanii i przerostu, maksimum praktyki i efektu.

Czy jest jakakolwiek szansa, że tak kiedyś będzie u nas?

Euro 2008 w Szwajcarii
Kasia Jackowska

W ferworze przygotowań do Euro2012, rostrzygnięć konkursów i przetargów warto przystanąć i spojrzeć, jak wyglądała sytuacja w Szwajcarii, która wraz z Austrią gościła mistrzostwa Europy w piłce nożnej w 2008 roku. Szwajcaria przygotowała cztery stadiony, w Bernie, Zurychu, Genewie i Bazylei. Ich zdjęcia można obejrzeć pod adresem: http://www.ch-fussball.ch/stadienundgeografiech/index.html.

Zurych

Nowowybudowany stadion Letzigrund w Zurychu, pozornie niewielki, mieści 31 tysięcy widzów. Idealne dopasowanie skali stadionu do otaczającej go tkanki miejskiej zostało uzyskane poprzez zagłębienie niecki stadionu – boisko jest poniżej poziomu otaczających stadion ulic. Architektura tego obiektu jest bardzo przyjazna i kameralna, nad trybunami rozciąga się niski, pokryty egzotycznym drewnem dach. Jako że w Szwajcarii na meczach więcej jest rodzin z dziećmi niż pseudokibiców, możliwe są rozwiązania nie spełniające kryteriów architektury więziennej. Jedną z głównych atrakcji nowego obiektu jest przeszklona restauracja, z której rozciąga się widok na cały stadion. Projektantem jest biuro Bétrix & Consolascio.

Genewa

30 tys. widzów dotciera komfortowo na mecz w multifunkcyjnym stadionie w Genewie zarówno pociągiem jak i samochodem – dworzec jest częścią obiektu znajdującego się tuż przy autostradzie. Dodatkowe atrakcje tej lokalizacji to shopping mall, hotel, biura wraz z centrum konferencyjnym, studia telewizyjne i centrum kulturalne. Stade de Genève był jedynym stadionem EM08 w francuskojęzycznej Szwajcarii.
Całość, przez swoją skalę, lokalizację i charakter architektury jest bardzo “nieszwajcarska” i przywodzi na myśl pobliską Francję.
http://www.stade.ch/index.html

Bazylea

St.Jakob-Park, znany wszystkim wielbicielom bazylejskiego biura Herzog&deMeuron został rozbudowany na EURO08 o dodatkowe 4 tysiące miejsc. Rozbudowa – dodatkowa trybuna osłonięta podświetlaną nadmuchiwaną fasadą, została również zaprojektowana przez tych samych autorów. Podczas meczów świecił się cały stadion – stara cześć na biało, natomiast nową trybunę, doskonale widoczną z autostrady prowadzącej do miasta, zdobiło ogromne logo lokalnego klubu FC BASEL.
Po zakończeniu mistrzostw “nadmuchiwana trybuna” zniknęła i stadion powrócił do swojej pierwotnej zwartej geometrii. Pozostały nowe obiekty projektu HdM na tej samej działce – wieżowiec St.Jakob Turm i centrum sprzedaży Mercedesa, połączone ze starym stadionem podziemiem ze specjalnym parkingiem dla wozów transmisyjnych. Również ten stadion jest częścią wielofunkcyjnego kompleksu – w tym samym bloku zabudowy znajduje się centrum handlowe i dom starców z ekskluzywną trybuną dla jego mieszkańców – ogromnym oknem wychodzącym prosto na stadion.
http://www.baselunited.ch

Berno

Ukończony w 2005 roku Stadion Narodowy w Bernie – Stade de Suisse Wankdorf powstał w miejscu poprzedniego, historycznego dla Szwajcarskiego futbolu, ale niespełniającego obecnych norm obiektu.
Nowy obiekt jest jedynym stadionem na świecie zasilanym z własnej elektrowni słonecznej, dobudowanej do stadionu w wyniku zapotrzebowania na niesubwencjonowany prąd. Roboty budowlane trwały niespełna pięć miesięcy i kosztowały jedynie 10 mln franków.
Oprócz samego stadionu, podobnie jak w Bazylei i Genewie, kompleks Wankdorf mieści centrum handlowe, klub sportowy i szkoły.
Na płycie boiska odbywają się również inne imprezy, jak koncerty gwiazd muzyki rozrywkowej.
Architektura tego obiektu nie należy niestety do najciekawszych, mimo że została wyłoniona w drodze konkursu. Z zewnątrz stadion przypomina bardziej supermarket niż obiekt sportowy – po cześci jest to wynik wielu dodatkowych funkcji, jakie mieszczą się w budynku.
http://www.stadedesuisse.ch/stadion/sta-architektur.htm

Po rozpoczęciu mistrzostw mało kogo interesuje, jak wyglądają stadiony – liczą się tylko emocje na meczach i wyniki. Jest nadzieja, że w 2012 też nie będzie nas tak bolało, że koszyk narodowy średnio się udał…

Charakterystyczne jest, że w Polsce stylistyka aptek – chodzi bardziej o wnętrza, ponieważ projektowane od zera budynki należą do rzadkości (ale wydaje mi się, że zasada byłaby podobna) – nawiązuje przede wszystkim do tradycji i historii.

Odzwierciedleniem tego są bogato zdobione wnętrza, boazerie, marmury, mosiężne pręty, szafy udające dębowe, ciężkie słoje i wymyślne żyrandole. Jednym słowem – na bogato i tak, żeby kojarzyło się z mrówczą pracą XIX-wiecznego aptekarza (rzemieślnika) mozolnie przygotowującego tajemnicze maści i proszki.

Wydaje się, że postrzeganie apteki jako przybytku specjalistycznego rzemiosła właśnie, bardziej niż przemysłu, stanowi w naszym kraju pewną wartość. Idzie za tym specyficzny rodzaj szacunku dla umiejętności jednostki – aptekarza, zwanego najczęściej „magistrem“.

To się zapewne będzie zmieniać, ale jak dotąd większość aptek jakie odwiedzałem, miało właśnie tego typu sznyt.

Nic, że farmacja obecnie to awangarda nowoczesnego przemysłu, a leki najnowszych generacji są efektem stosowania kosmicznych wręcz technologii – zarówno badawczych jak i produkcyjnych, gdzie zastosowanie informatyki i robotyki jest absolutnym standardem.

To nie budzi zaufania. W naszym kraju (podkreślam, że piszę o skojarzeniach, nie o stanie naszego przemysłu) komputer w farmacji to widok kasy fiskalnej w aptece właśnie – tak wkomponowanej, żeby najlepiej nie było jej widać (sam widziałem w jednej z aptek maskownice na kasy fiskalne udające stare, przedwojenne maszyny).

Belgijska pracownia Caan Architecten zaprojektowała aptekę w zupełnie innym stylu. Jest to obiekt na wskroś nowoczesny, kojarzący się z aseptyczną, współczesną kliniką (choć również z nowoczesną perfumerią – to inny trend). Obiekt, który w bardzo kulturalny sposób ma sugerować technologiczne zaawansowanie.

Szacunek poprzez wiedzę, a nie tradycję.

Budynek jest usytuowany wzdłuż głównej ulicy na jednym z przedmieść Gandawy (Ghent). Charakterystycznym elementem są przesuwne drzwi z szybą w kształcie krzyża, które w momencie otwarcia tworzą na elewacji zielony znak apteki.

Na parterze znajduje się przestrzeń ekspozycyjna oraz handlowa, magazyn i laboratorium zlokalizowane jest w piwnicy budynku, natomiast na piętrze znalazło się miejsce na mały apartament z ‚zielonym‘ tarasem umieszczonym na dachu apteki.

Apartament składa się z łazienki, kuchni, przestrzeni do wypoczynku, spania i spożywania posiłków.

Autorzy projektu podkreślają, że koncepcja nowoczesności oraz ‚otwartości‘ budynku była wymagana przez zleceniodawcę.

/wj/

Więcej: Dezeen, Caan Architecten
Fotografie: Thomas de Bruyne

Fajny film o historii powstania Centrum Pompidou w Paryżu, autorstwa Renzo Piano i Richarda Rogersa. Trwa 25 minut, ale zdecydowanie warto zobaczyć. Film w angielskiej wersji językowej.

Oczywiście – koniecznie fullscreen mode :)

Źródła: http://architecturalvideos.blogspot.com/, www.youtube.com

/wj/

Freitag to niezwykły design ze Szwajcarii. Design kompletny – dotyczący produktu, marki, filozofii życia oraz wynikającej z tego architektury.

Zastanawiające jest, że tak proste pomysły sprawdzają się właśnie w krajach o wysokim wyrafinowaniu technicznym i estetycznym, a podobne koncepcje jak ta braci Freitag napotykają na stosunkowo szeroki odzew społeczny. Odzew i zrozumienie.

Wszystko zaczęło się od torby. Nieprzemakalnej, praktycznej torby, którą bracia Daniel i Markus Freitag, graficy z Zurichu, skonstruowali, by spokojnie móc jeździć rowerem w deszczowe dni wożąc w niej swoje projekty.
Torba okazała się hitem najpierw wśród znajomych, a następnie w całym kraju. Obecnie jest w Szwajcarii przedmiotem kultowym i ikonicznym. Co jest w niej niezwykłego? Nic, poza pomysłem.

Torba, zrodzona z potrzeby chwili, składała się z kawałka nieprzemakalnego materiału ze starej plandeki ciężarówki, samochodowego pasa bezpieczeństwa oraz starej dętki rowerowej, służącej jako lamówka.

Obecnie firma braci Freitag produkuje, poza kultowymi już torbami, około 40 innych produktów oraz posiada swój własny, 26-metrowy biurowiec w Zurich-u, z tarasem widokowym na dachu…

Biurowiec równie ikoniczny, jak torby produkowane przez braci. Zbudowany z 17-stu okrętowych kontenerów transportowych, stoi w przemysłowej dzielnicy miasta, przy autostradzie, gdzie kiedyś mieszkali bracia Freitag. Jak sami piszą na swojej stronie – pewnych nawyków ciężko się pozbyć.
Na tarasie widokowym zainstalowali lunetę, z której widok zatytuowali: „Zurich anti-postcard“.

Projekty braci – zarówno te dotyczące produkcji toreb, grafiki, ubiorów, aż po architekturę mają wspólny, oparty na przyjętej filozofii projektowania „core“, który – dzięki konsekwencji autorów, daje w efekcie niezwykłe wrażenie spójności i komplementarności. Niewielu projektantom udaje się ta sztuka.

Więcej: www.freitag.ch

Dom w Bordeaux (Villa Floriac) zaprojektowany przez Rema Koolhaasa stał się ikoną nowoczesnego stylu – jak zresztą prawie wszystko, co wychodzi spod jego ręki. Ukończony w 1998 roku został zaprojektowany z myślą o poruszającym się na wózku inwalidzkim właścicielu, któremu nowe miejsce miało na nowo „zdefiniować świat“, a w zasadzie – przestrzeń życiową, bo tak należy chyba rozumieć słowa, którymi określił zadanie dla architekta.

W efekcie tego specyficznego zamówienia powstał obiekt szczególny, pełen zaskakujących rozwiązań zarowno formalnych jak i technologicznych. I o tym wszystkim opowiada film dwojga dokumentalistów – Ila Beka oraz Louise Lemoine.

Para filmowców, mająca już na koncie dwa inne filmy o architekturze współczesnej (o Richardzie Meierze oraz Herzogu & de Meuronie) przyjrzała się nie tyle oryginalnej konstrukcji budowli, co jego równie interesującej koncepcji funkcjonowania.

Przewodnikiem po codziennym życiu stała się gosposia właścicieli, za którą twórcy filmu podążali z kamerą przez kolejne dni, odkrywając uroki „życia w ikonie“.

Trailery do filmu są równie specyficzne jak dom, ale zdecydowanie warto je zobaczyć:

Więcej informacji na stronie należącej do reżyserów: http://www.koolhaashouselife.com/

/WJ/

Poprzez ewolucję natura wykształciła struktury zorganizowane w sposób efektywny, a jednocześnie mający niepowtarzalną estetykę. Architekci bardzo często odwołują się do form naturalnych. W przeszłości inspirowano się głównie kształtem i formą np. w ornamentach, natomiast współcześnie przy projektowaniu wykorzystuje się logikę systemów występujących w przyrodzie.

Rys. Mikro- i makroformy w naturze.

Analizując mechanizmy wzrostu roślin, budowę kryształu czy organizację lecącego klucza ptaków, można zaobserwować zasady nimi rządzące i opisać je algorytmami matematycznymi, których potem używa się w procesie projektowania. Okazuje się, że systemy organiczne działają efektywnie i można je stosować zarówno w mikroskali (formy przemysłowe), jak i makroskali (urbanistyka).

Rys. Zastosowanie organicznych zasad w projektowaniu konstrukcji.

Taką metodę projektowania nazywa się emergent design (z ang. tworzący się, wyłaniający się, powstający). Polega na podejściu do architektury, jako do organizmu, który rośnie, ewoluuje i zmienia się w zależności od potrzeb użytkowników. Składa się z pojedynczych elementów, które ze sobą współdziałają i wpływają na siebie tworząc strukturę, która dopiero w całości ma znaczenie. Jest to system, który daje możliwość adaptacji, ponieważ zmieniając parametry elementów można zmutować strukturę bez potrzeby budowania jej od nowa.

Wybiegając w przyszłość, można wyobrazić sobie architekturę programowaną genetycznie, która – jak roślina – wyrasta z przetrwalnika i jest złożona z samoorganizujących się komórek. Nie jest to jeszcze ciągle możliwe przez brak możliwości technicznych, ale mając do dyspozycji zaawansowane techniki komputerowe, jesteśmy w stanie symulować powstawanie i wzrost wyimaginowanych tkanek architektonicznych. Do takich celów najlepiej służą programy typu Rhinoceros, które dają możliwość pisania scriptów i używania algorytmów do kreowania form. Rozwojem projektowania ewolucyjnego zajmują się głównie uczelnie, takie jak AA, MIT lub Columbia University, oraz młode biura architektoniczne.

Rys. Algorytm Voronoi.

Przykładem algorytmu popularnego w naturze i często wykorzystywanego w środowisku akademickim jest K-Voronoi, który dzieli przestrzeń wokół dowolnie wybranych punktów, tak by dookoła każdego znajdowało się pole najbliższe tylko jednemu punktowi. Jego inwersją jest triangulacja Delaunay’a łącząca najbliższe spośród danych punktów liniami prostymi. Można w ten sposób uzyskać kompletującą się przestrzeń. Według tego algorytmu organizują się np. bańki piany, komórki niektórych roślin tropikalnych lub ikry żabiej.

Zasady przestrzenne algorytmu K-Voronoi wykorzystałam do kształtowania przestrzeni wewnętrznej w projekcie studenckim – muzeum filmu. Budynek składa się z autonomicznych elementów – zawieszonych nieregularnie w przestrzeni boksów, w których na każdej ze ścian jest wyświetlany obraz. W środku każdego boksu położono jeden punkt, wokół którego budują się komórki Voronoi’a. Przestrzeń ekspozycyjna przynależna każdemu boksowi, zamknięta w przeźroczystej komórce, jest przeznaczona odrębnej tematyce. Użytkownicy, poruszając się po kładkach komunikacyjnych, przechodzą z jednej komórki tematycznej do drugiej. W ten sposób dźwięki nie mieszają się, obraz jest filtrowany przez przesłony, a użytkownik przemieszcza się zawieszony w przestrzeni opanowanej obrazem. Algorytm K-Voronoi pozwolił w sposób klarowny rozdzielić funkcje od konstrukcji i komunikacji, rozwiązać konstrukcję budynku, a zarazem wygenerować ciekawą i niebanalną przestrzeń.

Rys. Schemat struktury wewnętrznej i wnętrze.

Metoda projektowania przy użyciu algorytmów jest pracochłonna – wymaga wielu prób, które dają nieprzewidywalne wyniki i nie ma gwarancji, iż uzyskane rozwiązanie będzie dobre. Mimo wszystko, należy eksperymentować – rezultat jest tego wart. Obecnie coraz częściej rozumiemy, że projektowanie procesu projektowania może być istotą aktywności architekta. Kto by nie chciał budynku, który stanie się dokładnie taki, jak w danej chwili chcemy?

Inne przykłady wykorzystywania algorytmu K-Voronoi:

Grotto, Aranda/Lasch+Daniel Bosia (ARUP AGU)

Projekty biura Emergent Architecture, Los Angeles

Maria Anna Kowalska

Buro Happold i Konior Studio zapraszają na debatę „Unikatowa sala koncertowa w Katowicach. Nowa Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia”.

29 listopada o godz. 12:15 na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, ul. Koszykowa 55, Audytorium im. Stanisława Noakowskiego (sala 103).

Prestiżowy dla miasta i regionu gmach nowej siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia wykreuje prężną kulturalnie przestrzeń w sercu Katowic. Budynek pomieści jedną z największych w Polsce salę symfoniczną dla 1800 widzów, zaprojektowaną według najwyższych standardów akustycznych i przy wykorzystaniu najnowocześniejszych technologii. O kulisach prac projektowych nad tym unikatowym obiektem opowiedzą 29 listopada o godz. 12:15 na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej jej autorzy – Tomasz Konior, architekt ze śląskiej pracowni Konior Studio oraz inżynierowie Sławomir Pastuszka oraz Paweł Lisiak z międzynarodowej firmy inżynierów konsultantów Buro Happold.

Gmach NOSPR powstanie w ramach rewitalizacji położonych obok hali Spodka terenów dawnej kopalni KWK „Katowice”. Silnie związany z kontekstem mejskim, stworzy razem z sąsiednim placem, parkiem, ogrodami tematycznymi, amfiteatrem, obszarami wodnymi, ścieżkami pieszymi i rowerowymi miejsce dla codziennej aktywności mieszkańców Katowic.

Prosta, rozpoznawalna z dalekiej perspektywy, sylwetka pomieści największą w Polsce salę symfoniczną dla 1800 widzów. Akustykę opracowywała międzynarodowej sławy firma Nagata Acoustics, która może poszczycić się wielkim doświadczeniem w tej dziedzinie m.in. dla sal w Walt Disney Hall w Los Angeles czy nowej filharmonii w Paryżu. Specjalnie na potrzeby projektu został stworzony pierwszy tego typu w Polsce precyzyjny model fizyczny sali w skali 1:10, który posłużył do laboratoryjnego potwierdzenia akustyki wnętrza. W budynku NOSPR znajdą się również mała sala koncertowa, pomieszczenia do pracy i odpoczynku dla muzyków oraz studia nagrań.

Spotkanie na Politechnice Warszawskiej, które będzie miało miejsce 29 listopada o godz. 12:15, będzie już piątym z serii debat Building Talks, które mają na celu propagowanie dialogu pomiędzy inżynierami i architektami w procesie projektowania. Spotkanie będzie okazją do zapoznania się z wyzwaniami, które towarzyszyły autorom podczas prac nad tym unikatowym budynkiem. Pokazany zostanie proces projektowy oraz wypracowane w jego rezultacie innowacyjne rozwiązania. Również tym razem będzie można posłuchać o doświadczeniach projektowych z perspektywy architekta i inżyniera.

Building Talks są wynikiem współpracy pomiędzy Wydziałem Architektury Politechniki Warszawskiej, międzynarodową firmą inżynierów konsultantów Buro Happold oraz działającą niezależnie od niej Fundacją Happold Trust. Fundacja angażuje się w promocję edukacji, wspieranie nowych technologii, badania oraz szkolenia w szeroko rozumianej branży inżynieryjnej. Wspiera studentów IV roku uczelni technicznych, oferując im płatne praktyki i stypendia.

—————
Tomasz Konior – architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Założyciel Konior Studio. Członek Stowarzyszenia Architektów Polskich, Sędzia konkursowy. Współzałożyciel i Wiceprezes Instytutu Współczesnego Miasta.
Wielokrotnie nagradzany w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach: laureat 40 UNDER 40, nagrody przyznawanej najlepszym, młodym architektom europejskim i nagrody im. Janosha (CEGŁA Z GAZETY) za wkład w tworzenie i budowanie tożsamości Śląska, finalista BRICK AWARD 2008, nominowany do europejskiej nagrody Miesa Van der Rohe.
Najważniejsze projekty: Tyskie Muzeum Piwowarstwa, Gimnazjum w Warszawie- Białołęce, Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej SYMFONIA w Katowicach, przebudowa strefy śródmiejskiej Katowic, Sąd Rejonowy w Rzeszowie oraz nowa siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.

Buro Happold jest globalną firmą inżynieryjno-konsultingową, która od powstania w 1976 roku znacznie zwiększyła swój zasięg oraz portfolio klientów w sektorze publicznym oraz prywantym. Obecnie posiada 29 biur na całym świecie, a na polskim rynku jest obecna od 1997 roku. Firma oferuje wielobranżowe usługi projektowe oraz specjalistyczne doradztwo dla złożonych inwestycji, pojedynczych budynków oraz ich infrastruktury, a także doradztwo w zakresie zrównoważonego projektowania oraz wykorzystania alternatywnych technologii. Firma jest wiodącym audytorem budynków w Europie w systemach certyfikacji środowiskowej metodą BREEAM, LEED i DGNB.
Dwa prestiżowe projekty współrealizowane przez zespół Buro Happold, nowa Ambasada Brytyjska oraz Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, otrzymały nagrodę I stopnia w kategorii ‘obiekty oceniane indywidualnie’ w konkursie Budowa Roku 2010.
www.burohappold.com

Fundacja Happold Trust angażuje się w promocję edukacji, wspieranie nowych technologii, badania oraz szkolenia w szeroko rozumianej branży inżynieryjnej. Wspiera studentów IV roku uczelni technicznych, oferując im płatne praktyki i stypendia. Powstała w 1995 roku przy udziale osób, które były również zaangażowane w powstanie firmy Buro Happold.